W dniach 24–25 września 2026 roku w Kielcach wziąłem udział w XXXI Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Kamień w złożu, krajobrazie i architekturze”, organizowanej przez Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy. Tegoroczna edycja po raz kolejny zgromadziła przedstawicieli świata nauki, geologii, górnictwa, architektury, ochrony zabytków, geoturystyki oraz branży kamieniarskiej, a obrady odbywały się w Geonaturze Kielce – Centrum Geoedukacji na Wietrzni.
Pierwszy dzień konferencji, 24 września, rozpoczął się od oficjalnego otwarcia przez dyrektor Oddziału Świętokrzyskiego PIG-PIB mgr inż. Agatę Spiżewską oraz wystąpień zaproszonych gości. Następnie wraz z pozostałymi uczestnikami wziąłem udział w dwóch sesjach referatowych, sesji posterowej, spotkaniu przedsiębiorców oraz zwiedzaniu Centrum Geoedukacji.
Tematyka wystąpień była bardzo szeroka. Rozmawiano między innymi o gospodarce gipsem w Polsce, znaczeniu gipsów w naturalnym i antropogenicznym krajobrazie Ponidzia, degradacji kamiennych elewacji, uszkodzeniach tradycyjnych murów z opoki czy nowych funkcjach terenów pogórniczych. Ważnym tematem były również możliwości udostępniania kieleckich kamieniołomów mieszkańcom oraz wykorzystanie dawnych i współczesnych wyrobisk w edukacji geologicznej i popularyzacji nauki.
Jako reprezentant Polskiego Związku Kamieniarstwa przedstawiłem referat zatytułowany „Kamieniarstwo strzegomskie jako marka: dwa wieki przemysłowego wydobycia granitu”. Wystąpienie to poświęciłem historii jednego z najważniejszych polskich ośrodków kamieniarskich oraz znaczeniu strzegomskiego granitu dla rozwoju przemysłu kamieniarskiego.
Drugi dzień konferencji miał charakter terenowy. Wyruszyliśmy na Ponidzie, gdzie mogliśmy zobaczyć kamień i działalność wydobywczą nie tylko w ujęciu prezentowanym podczas referatów, ale bezpośrednio w terenie. Naszym pierwszym punktem była wizyta w zakładzie kamieniarskim Marmur-Płytki w Podłężu koło Pińczowa, prowadzonym przez mgr. Jacka Łatę, którego działalność skupia się na wydobyciu i obróbce wapieni kieleckich. Następnie odwiedziliśmy kaplicę św. Anny w Pińczowie, położoną na szczycie górującego nad miastem wzgórza św. Anny. Wzniesiona około 1600 roku kaplica jest jednym z najcenniejszych przykładów architektury manierystycznej w regionie, a jej powstanie wiązane jest z warsztatem Santi Gucciego.
Kolejnym punktem programu była Kopalnia Gipsu „Leszcze”, gdzie zapoznaliśmy się ze specyfiką eksploatacji tego surowca. Dzień terenowy domknęła wizyta w zrekultywowanym wyrobisku „Gacki”. Była to doskonała okazja do zobaczenia kolejnego etapu funkcjonowania terenów poeksploatacyjnych – od działalności wydobywczej aż po ich nowe funkcje przyrodnicze, krajobrazowe i edukacyjne.